Komisja Europejska zapowiada, iż 15 lipca przedłoży wniosek legislacyjny ws. nowelizacji dyrektywy ETS. Na moment obecny nad propozycją zmian wciąż trwają rozmowy wewnątrz Komisji. W zeszłym tygodniu do mediów przedostał się dokument przygotowany przez Komisarza Hoekstra (DG Clima) będący podstawą dyskusji na Kolegium Komisarzy. Dokument ten lepiej zrozumieć jakie są priorytety KE w zakresie nadchodzącej rewizji.
Główne cele nadchodzącej rewizji
Według Komisarza Hoekstry system powinien nadal realizować swoją podstawową funkcję, czyli wspierać osiąganie unijnych celów klimatycznych na lata 2040 i 2050. Powinno to się dziać w sposób rynkowy, neutralny technologicznie i efektywny ekonomicznie. Przy czym Komisja przymierza się do uprostrzeń regulacyjnych.
Ponadto ETS ma zostać wzmocniony i stać się narzędziem pobudzającym innowacje, inwestycje i konkurencyjność, w szczególności poprzez premiowanie przedsiębiorstw, które jako pierwsze podejmują działania transformacyjne. Mocniejszy akcent będzie też kładziony na wsparcie dekarbonizacji przemysłu.
Dążenia do zapewnienia większej przewidywalności cen CO2
Planowany przegląd EU ETS ma dostosować system do unijnych celów klimatycznych na lata 2040 i 2050, przy jednoczesnym umożliwieniu bardziej stopniowej ścieżki dekarbonizacji. Nowe podejście ma uwzględniać zmiany wynikające z nowelizacji Europejskiego Prawa o Klimacie, w tym włączenie trwałych pochłaniania dwutlenku węgla do architektury polityki klimatycznej.
Rewizja zapewni też, że po 2040 r. instalacje z sektorów trudnych do dekarbonizacji będą wciąż mogły emitować CO2.
Przegląd obejmie także szerszą reformę rezerwy stabilności rynkowej (MSR) — jako uzupełnienie zapowiedzianej na 1 kwietnia propozycji Komisji — tak aby zwiększyć stabilność rynku i ograniczyć zmienność cen uprawnień. Całość zmian ma przy tym zachować integralność i prawidłowe funkcjonowanie systemu.
Więcej konkretnego wsparcia na rzecz transformacji
Jednym z głównych celów przeglądu EU ETS ma być znaczące zwiększenie inwestycji w unijny system energetyczny i przemysł. Komisja akcentuje potrzebę rozbudowy zdolności do wytwarzania czystej, krajowej i przystępnej cenowo energii, W założeniu środki wydawane dziś na import paliw kopalnych mają być stopniowo zastępowane inwestycjami kapitałowymi w modernizację europejskiej gospodarki.
Według Komisji dochody z systemu powinny być w większym stopniu reinwestowane w innowacje, czyste technologie i dekarbonizację przemysłu — zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. Przegląd ma przy tym premiować przedsiębiorstwa najszybciej wdrażające innowacje oraz tworzyć dodatkowe zachęty w tym zakresie dla europejskiej bazy przemysłowej.
Komisja wskazuje kilka instrumentów służących temu celowi. Po pierwsze, Komisja chce wciąż używać do tego celu system darmowych przydziałów uprawnień (na moment obecny kornetów brak), ale wyraźnie powiązać go z inwestycjami realizowanymi w Europie (prawdopodobne rozszerzenie już istniejącej warunkowości). Po drugie, Fundusz Innowacyjny ma nadal wspierać pierwsze komercyjne wdrożenia innowacyjnych technologii w różnych sektorach. Po trzecie, system ma zostać uzupełniony przez Industrial Decarbonisation Bank, z finansowaniem na poziomie 100 mld euro w ramach przyszłego Funduszu Konkurencyjności, aby umożliwić dekarbonizację przemysłu,
Dodatkowo przed 2030 r. ma zostać uruchomiony ETS Investment Booster, którego celem będzie szybkie wsparcie inwestycji i przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady solidarności. Państwa członkowskie mają być także zobowiązane do przeznaczania większej części krajowych dochodów z EU ETS na inwestycje dekarbonizacyjne.
Jednocześnie utrzymane mają zostać mechanizmy solidarnościowe dla państw członkowskich o niższym PKB (czyli też dla Polski), w tym redystrybucja 10% dochodów aukcyjnych, Fundusz Modernizacyjny oraz gwarantowany dostęp do ETS Investment Booster. Mają one wspierać modernizację systemów energetycznych i przyspieszać transformację przemysłową w tych państwach.
Wnioski
Jak zawsze przy okazji rewizji systemu ETS, KE europejska planuje wdrożenie nowych instrumentów wspierających dekarbonizacje. Jednocześnie wprowadzane są techniczne korekty do systemu. Jednak udostępniony dokument potwierdza to co od wielu miesięcy piszemy w naszych opracowaniach – nie należy spodziewać się radyklanych zmian w systemie ETS. Komisja nie zamierza wycofać się obranego kursu polityki klimatycznej, a ETS jest podstawowym narzędziem pchającym dekarbonizacje. Ci, którzy liczyli na istotne osłabienie systemu jak zwykle się mylili.
