W wielu przedsiębiorstwach powstają niewielkie ilości zużytych baterii pochodzących ze sprzętu biurowego, urządzeń IT, pilotów, latarek czy aparatury pomiarowej. W praktyce często pojawia się pytanie, czy ich gromadzenie na terenie zakładu oznacza konieczność uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, prowadzenia ewidencji w BDO lub spełnienia innych obowiązków administracyjnych.
W wielu przypadkach odpowiedź brzmi: nie. Przepisy przewidują rozwiązanie, które pozwala organizować zbiórkę baterii w sposób znacznie prostszy od standardowych zasad gospodarowania odpadami. Mowa o miejscu odbioru zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych.
Baterie w firmie a obowiązki związane ze zbieraniem odpadów
Coraz więcej przedsiębiorców decyduje się na ustawienie w zakładzie pojemników przeznaczonych do selektywnej zbiórki zużytych baterii. Takie działanie wspiera prawidłową segregację odpadów i wpisuje się w założenia gospodarki o obiegu zamkniętym.
Pojawia się jednak wątpliwość, czy przyjmowanie i czasowe gromadzenie baterii nie zostanie uznane za działalność polegającą na zbieraniu odpadów, wymagającą uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych.
W przypadku baterii przenośnych ustawodawca przewidział odrębne rozwiązanie organizacyjne, które może znacząco ograniczyć obowiązki przedsiębiorcy.
Czym jest miejsce odbioru zużytych baterii?
Ustawa o bateriach i akumulatorach posługuje się pojęciem „miejsca odbioru”. Jest to wyznaczona część obiektu budowlanego pozostającego we władaniu podmiotu, którego podstawowa działalność nie polega na gospodarowaniu odpadami. W takim miejscu użytkownik końcowy może przekazać zużyte baterie przenośne lub zużyte akumulatory przenośne.
Co istotne, przepisy nie ograniczają możliwości tworzenia takich miejsc wyłącznie do sklepów, szkół czy urzędów.
Oznacza to, że odpowiednio zorganizowane miejsce odbioru może funkcjonować również:
- w zakładzie produkcyjnym,
- w magazynie,
- w centrum logistycznym,
- w biurze przedsiębiorcy,
pod warunkiem że podstawowa działalność podmiotu nie polega na gospodarowaniu odpadami.
Jakie baterie mogą trafiać do miejsca odbioru?
Kluczowe znaczenie ma prawidłowe określenie rodzaju baterii objętych tym rozwiązaniem.
Do miejsca odbioru mogą trafiać przede wszystkim baterie przenośne wykorzystywane w urządzeniach codziennego użytku, takich jak:
- myszki komputerowe,
- klawiatury bezprzewodowe,
- piloty,
- kalkulatory,
- latarki,
- urządzenia pomiarowe,
- drobny sprzęt elektroniczny i biurowy.
Takie baterie co do zasady spełniają definicję baterii przenośnych.
Które baterie wymagają szczególnej ostrożności?
Jednocześnie nie należy automatycznie obejmować tym systemem wszystkich rodzajów baterii występujących w przedsiębiorstwie. Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- baterie samochodowe,
- baterie przemysłowe,
- baterie wykorzystywane w maszynach i urządzeniach produkcyjnych,
- magazyny energii,
- uszkodzone baterie litowo-jonowe.
W przypadku takich strumieni odpadów zwykle konieczne jest zastosowanie odrębnych zasad postępowania.
Baterie w firmie a BDO i inne obowiązki administracyjne
Najważniejszą zaletą prawidłowo zorganizowanego miejsca odbioru jest zakres zwolnień przewidzianych przez ustawodawcę.
Prowadzący miejsce odbioru korzysta bowiem ze zwolnienia m.in. z obowiązku:
- uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów,
- uzyskania wpisu do rejestru BDO z tego tytułu,
- zgłaszania zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego,
- prowadzenia ewidencji odpadów dla tego strumienia.
Z punktu widzenia przedsiębiorców jest to rozwiązanie korzystne. W wielu przypadkach pozwala ono wdrożyć prostą procedurę zbiórki baterii bez konieczności uruchamiania pełnego reżimu odpadowego charakterystycznego dla profesjonalnych podmiotów zajmujących się gospodarowaniem odpadami.
W praktyce oznacza to również brak obowiązku wystawiania kart przekazania odpadów oraz prowadzenia kart ewidencji odpadów dla tego konkretnego strumienia, pod warunkiem że przedsiębiorca działa w ramach ustawowej konstrukcji miejsca odbioru.
Jak legalnie zorganizować miejsce odbioru baterii?
Uproszczone zasady nie oznaczają całkowitego braku obowiązków.
Podstawowym wymogiem jest zawarcie pisemnej umowy z podmiotem uprawnionym do odbioru zużytych baterii lub akumulatorów. Forma pisemna jest wymagana pod rygorem nieważności.
Umowa powinna przewidywać co najmniej:
- okresowy odbiór zużytych baterii,
- nieodpłatny odbiór baterii,
- zapewnienie odpowiednich pojemników do ich gromadzenia.
O czym warto pamiętać?
Przedsiębiorca powinien również zadbać o:
- właściwe oznakowanie pojemnika,
- selektywną zbiórkę baterii,
- brak mieszania baterii z innymi odpadami,
- czytelną informację o możliwości oddania baterii.
Dobrym rozwiązaniem może być także prowadzenie uproszczonego rejestru wewnętrznego dokumentującego odbiór baterii. Przepisy nie wymagają takiej dokumentacji, ale może ona stanowić dowód należytej staranności podczas kontroli środowiskowej.
Wpływ nowego rozporządzenia bateryjnego UE
Od 2024 roku obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 dotyczące baterii i zużytych baterii.
Nowe przepisy stopniowo przebudowują europejski system gospodarowania bateriami. Szczególny nacisk został położony na:
- selektywną zbiórkę baterii,
- zwiększenie poziomu odzysku surowców,
- rozwijanie systemów zbierania zużytych baterii.
Rozporządzenie przewiduje także funkcjonowanie punktów dobrowolnego zbierania, które mogą być prowadzone również przez przedsiębiorstwa niebędące profesjonalnymi podmiotami działającymi na rynku odpadowym.
Polska konstrukcja miejsca odbioru wpisuje się w ten kierunek zmian.
Można spodziewać się, że kolejne nowelizacje krajowych przepisów będą stopniowo dostosowywać szczegółowe wymagania do nowych regulacji unijnych.
Najczęstszy błąd przedsiębiorców
W praktyce jednym z najczęściej spotykanych błędów jest traktowanie wszystkich zużytych baterii jako jednego rodzaju odpadów.
Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku baterii:
- uszkodzonych,
- spuchniętych,
- przegrzanych,
- cieknących,
- stwarzających ryzyko zwarcia lub pożaru.
Takie baterie nie powinny trafiać do standardowego pojemnika wykorzystywanego w miejscu odbioru. Wymagają odrębnego sposobu postępowania oraz współpracy z wyspecjalizowanym odbiorcą.
Dotyczy to zwłaszcza baterii litowo-jonowych, których niewłaściwe magazynowanie może powodować istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa.
Prawidłowa organizacja zbiórki baterii pozwala ograniczyć ryzyka związane z obowiązkami odpadowymi i kontrolami środowiskowymi.
Jeśli Państwa firma potrzebuje wsparcia w zakresie BDO, gospodarki odpadami lub wdrożenia procedur dotyczących baterii i akumulatorów, zachęcamy do kontaktu z Grzegorzem Biegańskim, który pomoże dobrać odpowiedni zakres wsparcia.
Grzegorz Biegański
grzegorz.bieganski@maruszkin.pl
Wnioski
Dla wielu przedsiębiorstw najprostszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem w zakresie gospodarowania zużytymi bateriami pochodzącymi z działalności biurowej i administracyjnej będzie utworzenie miejsca odbioru w rozumieniu ustawy o bateriach i akumulatorach.
Przy spełnieniu wymogów ustawowych model ten pozwala uniknąć szeregu obowiązków administracyjnych charakterystycznych dla działalności odpadowej, a jednocześnie pozostaje zgodny z kierunkiem zmian wynikających z rozporządzenia UE 2023/1542.
Kluczowe znaczenie ma jednak prawidłowe określenie rodzajów baterii objętych procedurą, zawarcie umowy z uprawnionym odbiorcą oraz wyłączenie z tego systemu baterii uszkodzonych i innych kategorii akumulatorów wymagających odrębnego postępowania.
