Program prac Komisji Europejskiej na 2027 r. koncentruje się przede wszystkim na konkurencyjności gospodarki, bezpieczeństwie oraz upraszczaniu regulacji. Jednocześnie zawiera szereg inicjatyw istotnych dla przedsiębiorców funkcjonujących w obszarze prawa ochrony środowiska, polityki klimatycznej i ESG.
Charakterystyczne jest jednak przesunięcie akcentów z tworzenia nowych obowiązków na wdrażanie, upraszczanie i dostosowywanie już obowiązujących regulacji

Nowe ramy polityki klimatycznej po 2030 r.
Jedną z najważniejszych inicjatyw zapowiedzianych na pierwszy kwartał 2027 r. jest Post-2030 Framework and Simplification Package. Komisja zapowiada dostosowanie unijnego prawa do nowego celu klimatycznego na 2040 r. oraz przegląd istniejących instrumentów regulacyjnych. Projekt ma jednocześnie uwzględniać dalsze uproszczenie obowiązujących przepisów. Dla przedsiębiorców będzie to kluczowa inicjatywa wyznaczająca kierunek rozwoju polityki klimatycznej UE w kolejnej dekadzie.
Z perspektywy środowiskowej oznacza to, że Komisja nie zamierza odchodzić od celów dekarbonizacyjnych, lecz będzie dążyć do ich realizacji przy mniejszym obciążeniu administracyjnym dla gospodarki.
Europejska inicjatywa wodna
Na drugi kwartał 2027 r. Komisja zapowiedziała przedstawienie European Water Initiative. Jest to jedna z nielicznych nowych inicjatyw środowiskowych wskazanych w programie prac i jednocześnie odpowiedź na coraz większe problemy związane z niedoborem wody, suszami, pogarszającym się stanem zasobów wodnych oraz rosnącą konkurencją o dostęp do wody pomiędzy przemysłem, rolnictwem i gospodarstwami domowymi.
Na obecnym etapie nie wiadomo jeszcze, czy inicjatywa przyjmie formę aktu legislacyjnego, czy pakietu działań pozalegislacyjnych. Można jednak oczekiwać, że Komisja skoncentruje się na zwiększeniu efektywności gospodarowania wodą, wspieraniu inwestycji w infrastrukturę wodną, promowaniu ponownego wykorzystania wody oraz wzmacnianiu odporności gospodarki na skutki suszy i zmian klimatu.
Przyspieszenie procedur administracyjnych dla inwestycji
Na trzeci kwartał 2027 r. zapowiedziano Proposal on Permitting Acceleration, czyli inicjatywę mającą przyspieszyć proces uzyskiwania zezwoleń i decyzji administracyjnych.
Choć szczegóły projektu nie są jeszcze znane, można oczekiwać rozwiązań mających ograniczyć czas trwania procedur związanych z realizacją inwestycji. Z punktu widzenia prawa ochrony środowiska jest to jedna z najciekawszych inicjatyw programu prac. W ostatnich latach to właśnie długotrwałe procedury środowiskowe, liczne uzgodnienia oraz złożoność postępowań administracyjnych były wskazywane jako jedna z głównych barier inwestycyjnych w UE.
Można spodziewać się propozycji dotyczących skracania terminów, większej cyfryzacji procedur oraz lepszej koordynacji działań organów administracji.
Przegląd dyrektyw przyrodniczych, w tym dyrektywy ptasiej, siedliskowej i sieci Natura 2000
Na trzeci kwartał 2027 r. Komisja zapowiedziała przegląd dyrektyw przyrodniczych, w tym dyrektywy ptasiej, siedliskowej i sieci Natura 2000. Inicjatywa może mieć zarówno charakter legislacyjny, jak i pozalegislacyjny.
Jest to potencjalnie jedna z najistotniejszych inicjatyw środowiskowych całego programu prac. Przegląd obejmie funkcjonowanie dwóch podstawowych filarów unijnego prawa ochrony przyrody, tj. dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej, które stanowią podstawę funkcjonowania europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000.
Komisja nie przesądza obecnie zakresu zmian. Przegląd może dotyczyć zarówno skuteczności obowiązujących mechanizmów ochrony przyrody, jak i wpływu tych regulacji na realizację inwestycji infrastrukturalnych, energetycznych i przemysłowych.
W kontekście działań deregulacyjnych oraz polityki wzmacniania konkurencyjności gospodarki można spodziewać się dyskusji nad uproszczeniem procedur administracyjnych związanych z inwestycjami oddziałującymi na obszary chronione przy zachowaniu podstawowych standardów ochrony przyrody.
Pakiet Omnibus VIII dotyczący prawa środowiskowego
Istotnym elementem agendy Komisji na 2027 r. będzie dalsze procedowanie pakietu Omnibus VIII, którego celem jest uproszczenie wybranych przepisów środowiskowych i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorców.
Pakiet obejmuje zarówno zmiany w istniejących regulacjach środowiskowych, jak i działania mające przyspieszyć procedury związane z ocenami środowiskowymi oraz ograniczyć niektóre obowiązki administracyjne wynikające z przepisów dotyczących emisji przemysłowych oraz rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Komisja proponuje również uproszczenie funkcjonowania systemu informacji przestrzennej INSPIRE.
Choć proponowane zmiany nie zmieniają zasadniczo celów unijnej polityki środowiskowej, dobrze pokazują obecny kierunek działań Komisji. Nacisk położony jest nie na tworzenie nowych obowiązków, lecz na uproszczenie istniejących regulacji, skrócenie procedur administracyjnych oraz ograniczenie kosztów związanych z ich wykonywaniem przez przedsiębiorców.
Powiązane artykuły, które warto przeczytać:
- Omnibus: jak odnaleźć się w ostatnich zapowiedziach zmian Unijnych przepisów dotyczących zrównoważo…
Europejska Korporacja ds. Surowców Krytycznych
Komisja planuje przedstawienie projektu dotyczącego utworzenia European Corporation on Critical Raw Materials.
Inicjatywa stanowi rozwinięcie działań rozpoczętych w ramach Critical Raw Materials Act i ma służyć zwiększeniu bezpieczeństwa dostaw surowców niezbędnych do transformacji gospodarczej i środowiskowej. Dotyczy to między innymi:
- litu,
- kobaltu,
- grafitu,
- niklu,
- szeregu metali wykorzystywanych w technologiach niskoemisyjnych.
Projekt może mieć znaczenie nie tylko dla sektora wydobywczego, ale również dla przedsiębiorców działających w obszarze recyklingu, gospodarki odpadami, produkcji baterii oraz gospodarki obiegu zamkniętego. Coraz wyraźniej widać bowiem, że Komisja traktuje odzysk surowców z odpadów jako jeden z elementów bezpieczeństwa gospodarczego Europy.
Powiązany artykuł:
Surowce strategiczne – nowe obowiązki i kary dla przedsiębiorców
Przegląd rozporządzenia RefuelEU Aviation
W drugim kwartale 2027 r. przewidziano przegląd rozporządzenia RefuelEU Aviation.
Choć jest to inicjatywa przede wszystkim transportowa, posiada ona wyraźny wymiar środowiskowy. Jej celem jest ocena obowiązujących wymagań dotyczących stosowania zrównoważonych paliw lotniczych oraz funkcjonowania przyjętych mechanizmów dekarbonizacji sektora lotniczego.
Dla przedsiębiorców działających w łańcuchach dostaw paliw alternatywnych oraz branży lotniczej przegląd ten może oznaczać przyszłe zmiany obowiązków regulacyjnych.
Pakiet upraszczający w obszarze transportu
Komisja zapowiada także Transport Simplification Package, którego celem jest ograniczenie zbędnych obciążeń administracyjnych.
Choć nie jest to inicjatywa stricte środowiskowa, warto ją obserwować również z tej perspektywy. Znaczna część unijnych obowiązków dotyczących emisji, paliw alternatywnych i raportowania środowiskowego związana jest właśnie z sektorem transportowym. Komisja sygnalizuje, że cele środowiskowe mają zostać utrzymane, ale mechanizmy ich realizacji powinny być prostsze i bardziej przyjazne dla przedsiębiorców
Walka z nadregulacją krajową („gold-platingiem”)
Jednym z najważniejszych wątków programu prac jest zapowiedź działań przeciwko zjawisku tzw. gold-platingu, czyli nakładania przez państwa członkowskie dodatkowych wymogów wykraczających poza standardy wynikające z prawa UE.
Z punktu widzenia przedsiębiorców działających w obszarze ochrony środowiska może to być zmiana o bardzo praktycznym znaczeniu. W wielu państwach członkowskich obowiązki dotyczące odpadów, raportowania środowiskowego czy zezwoleń administracyjnych są bardziej rozbudowane niż wymagają tego same regulacje unijne.
Komisja zapowiada większą przejrzystość takich praktyk oraz mechanizmy identyfikowania i eliminowania nadmiernych krajowych obciążeń administracyjnych.
Uproszczenia jako główny kierunek polityki ESG
Program prac potwierdza również utrzymanie kursu na uproszczenie regulacji gospodarczych i sprawozdawczych. Dla przedsiębiorców realizujących obowiązki ESG jest to szczególnie istotny sygnał.
W dokumentach Komisji wielokrotnie podkreślono, że nowe inicjatywy powinny być projektowane zgodnie z zasadą dyscypliny regulacyjnej, a istniejące przepisy mają być regularnie oceniane pod kątem ich skuteczności oraz kosztów dla przedsiębiorców.
Nie oznacza to odejścia od celów zrównoważonego rozwoju. Oznacza natomiast, że większego znaczenia należy oczekiwać od działań upraszczających, dostosowujących i konsolidujących już obowiązujące regulacje niż od tworzenia nowych obowiązków raportowych lub compliance.
Wycofywanie części projektów legislacyjnych
Równolegle Komisja zapowiedziała wycofanie części projektów legislacyjnych, które nie uzyskały wystarczającego poparcia politycznego lub nie wpisują się już w aktualne priorytety strategiczne.
Z perspektywy środowiskowej największe zainteresowanie budzi planowane wycofanie projektu Green Claims Directive, która miała ustanowić bardzo szczegółowe zasady potwierdzania deklaracji środowiskowych i ekologicznych kierowanych do konsumentów.
Jeżeli kierunek ten zostanie utrzymany, przedsiębiorcy unikną wdrożenia kolejnego, rozbudowanego systemu zgodności. Nie oznacza to jednak końca walki z greenwashingiem, ponieważ odpowiednie obowiązki wynikają już z innych regulacji unijnych dotyczących ochrony konsumentów i komunikacji środowiskowej.

Komentarz Kancelarii Maruszkin
Analizując program prac Komisji na 2027 r. z perspektywy prawa ochrony środowiska, można zauważyć trzy dominujące tendencje.
Komisja nie rezygnuje z realizacji celów środowiskowych i klimatycznych, lecz przechodzi do etapu ich wdrażania oraz dostosowywania do perspektywy roku 2040.
Coraz większy nacisk kładziony jest na kwestie praktyczne, takie jak skracanie procedur administracyjnych, zapewnienie dostępu do surowców krytycznych oraz eliminowanie barier regulacyjnych.
Rok 2027 nie zapowiada rewolucji w obszarze ESG i prawa środowiskowego. Znacznie bardziej prawdopodobne są działania upraszczające, przeglądy istniejących regulacji oraz korekty obowiązujących systemów niż wprowadzanie nowych, szerokich obowiązków.
Mimo zaplanowanych uproszeń, zmian jak widać jest wiele, dlatego serdecznie zapraszamy na szkolenie, które pozwoli Państwu przygotować się na 2027 rok w prawie środowiskowym i ESG.
Przygotuj się na 2027 rok w prawie środowiskowym i ESG – Kancelaria Maruszkin



