Transport pozostaje jednym z kluczowych obszarów unijnej transformacji klimatycznej. Jednocześnie należy do sektorów, których dekarbonizacja jest szczególnie wymagająca. Ograniczanie emisyjności transportu ma następować nie tylko poprzez nowe wymagania techniczne czy wdrażanie systemu ETS 2, ale także dzięki zapewnieniu dostępu do wiarygodnych i porównywalnych danych dotyczących emisji gazów cieplarnianych związanych z usługami transportowymi.
Rozporządzenie UE 2026/1030 ma właśnie realizować ten cel poprzez ustanowienie wspólnych zasad obliczania i przekazywania informacji o emisjach z transportu.
W artykule wyjaśniamy, jakie obowiązki wynikają z nowych przepisów i co oznaczają one dla przedsiębiorców.
Jakie regulacje wprowadza rozporządzenie?
Zakres rozporządzenia obejmuje transport towarów i pasażerów, niezależnie od wykorzystywanego środka transportu, jeżeli miejsce rozpoczęcia lub zakończenia usługi znajduje się na terytorium Unii Europejskiej. Regulacja dotyczy przede wszystkim:
- przewoźników,
- organizatorów transportu,
- operatorów terminali i innych węzłów transportowych,
- pośredników przekazujących dane o emisjach.
Co istotne, rozporządzenie nie wprowadza powszechnego obowiązku obliczania emisji dla każdej usługi transportowej.
Kiedy nowe zasady obliczania emisji będą miały zastosowanie?
Przepisy znajdą zastosowanie wtedy, gdy przedsiębiorca:
- oblicza emisje dobrowolnie,
- ujawnia takie dane na podstawie umowy,
- przekazuje informacje o emisjach w związku z obowiązkami wynikającymi z innych przepisów prawa.
Regulacja dotyczy przy tym danych odnoszących się do konkretnej usługi transportowej. Nie obejmuje zagregowanych danych dotyczących całego przedsiębiorstwa, publikowanych przykładowo w ramach raportowania zrównoważonego rozwoju.
Jak nowe przepisy mają się do CSRD, EU ETS i systemu MRV?
Rozporządzenie nie zastępuje obowiązków wynikających z:
- CSRD,
- EU ETS,
- systemu MRV.
Dane zbierane na potrzeby tych systemów mogą jednak zostać wykorzystane przy obliczaniu emisji związanych z konkretnymi usługami transportowymi.
Dzięki temu przedsiębiorcy będą mogli w wielu przypadkach wykorzystywać już istniejące procesy i dane środowiskowe.
Jak obliczać emisje z usług transportowych?
Podstawą będzie norma EN ISO 14083:2023
Wspólna metodologia obliczeń została oparta na normie EN ISO 14083:2023.
Emisje powinny być uwzględniane z uwzględnieniem:
- emisji związanych z wykorzystaniem pojazdu,
- emisji związanych z funkcjonowaniem węzła transportowego,
- emisji związanych z dostarczeniem wykorzystywanej energii.
Na obecnym etapie metodologia nie obejmuje emisji związanych z:
- produkcją pojazdów,
- utrzymaniem pojazdów,
- wycofaniem pojazdów z eksploatacji.
Komisja Europejska ma ocenić możliwość rozszerzenia metodologii o te elementy w przyszłości.
Dane pierwotne mają pierwszeństwo
Przy obliczeniach w pierwszej kolejności należy wykorzystywać dane pierwotne, czyli pochodzące z pomiarów lub obliczeń opartych na pomiarach.
Rozporządzenie dopuszcza jednak również korzystanie z danych wtórnych, w tym z wartości domyślnych.
W celu ujednolicenia metodologii Komisja Europejska ma utworzyć:
- unijne bazy współczynników emisji,
- unijne bazy intensywności emisji dla poszczególnych rodzajów transportu i nośników energii.
Przewidziano także udostępnienie bezpłatnego narzędzia do obliczeń, skierowanego przede wszystkim do małych i średnich przedsiębiorstw. Zewnętrzne narzędzia komercyjne będą natomiast podlegać certyfikacji.
W jaki sposób prezentować wyniki?
Wynik obliczeń powinien obejmować:
- całkowitą masę CO₂ eq. przypisaną do danej usługi transportowej,
- odpowiedni wskaźnik porównawczy.
Przykładowo mogą to być:
- emisje na tonokilometr w transporcie towarowym,
- emisje na pasażerokilometr w transporcie pasażerskim.
Informacje powinny być przedstawiane w sposób jasny, przejrzysty i jednoznaczny. W miarę możliwości dane te powinny być dostępne jeszcze przed wykonaniem usługi lub zawarciem umowy.
Od kiedy obowiązywać będą nowe zasady?
Rozporządzenie (UE) 2026/1030 będzie stosowane zasadniczo od 2 grudnia 2030 r.
Co nowe przepisy oznaczają dla przedsiębiorców?
Przedsiębiorcy, którzy obliczają i ujawniają emisje związane z konkretną usługą transportową, będą musieli stosować jednolitą metodologię unijną oraz określone zasady prezentowania wyników.
Jednocześnie regulacja nie wprowadza powszechnego obowiązku wykonywania takich obliczeń dla wszystkich usług transportowych.
Warto również pamiętać, że proces dekarbonizacji coraz częściej staje się elementem budowania przewagi konkurencyjnej. Rzetelne dane dotyczące emisji mogą mieć znaczenie nie tylko dla klientów i kontrahentów, ale także dla przetargów, finansowania czy realizacji strategii ESG.
Jeżeli chcą Państwo ocenić, jakie znaczenie nowe regulacje mogą mieć dla prowadzonej działalności, zapraszamy do kontaktu. Prawnicy Kancelarii Maruszkin pomagają przedsiębiorcom przygotować się do wymogów związanych z dekarbonizacją i transformacją klimatyczną.
