System kaucyjny w Polsce wchodzi w 2026 roku w pierwszy pełny rok swojego funkcjonowania. Przepisy prawa nakładają obowiązek objęcia systemem m.in. jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych do 3 litrów – co oznacza, że popularne butelki 0,5 l PET z wodą teoretycznie wszystkie podlegają zwrotowi.
W praktyce jednak o możliwości zwrotu i odzyskania pieniędzy decyduje wyłącznie obecność oficjalnego graficznego znaku kaucji na etykiecie.
System kaucyjny – znak kaucji jako jedyne kryterium legalnego zwrotu
Zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, od 1 stycznia 2026 roku producenci napojów wprowadzający produkty na rynek polski w ramach systemu nie mogą już nie znakować nowych partii – każdy produkt musi posiadać jasne oznaczenie, które zostało określone w ustawie. Na tym oznakowaniu obowiązkowo należy podać kwotę kaucji.
Ustawodawca zezwolił jednak na wyprzedaż produktów wyprodukowanych wcześniej, tzw. stocków magazynowych do wyczerpania zapasów. W efekcie, jeśli na półce sklepowej znajdzie się woda mineralna z wcześniejszej partii magazynowej bez znaku kaucji, przy jej zakupie opłata kaucyjna nie zostanie naliczona, a konsument nie będzie miał możliwości odzyskania kaucji w recyklomacie czy kasie z prostego powodu: ponieważ przy zakupie nie wniósł kaucji za tę butelkę.
Gdzie i na jakich zasadach odzyskasz 50 groszy?
Dla jednorazowych butelek z tworzywa sztucznego, potocznie zwanych plastikowych, stawka kaucji na terenie kraju wynosi 50 groszy. Warunkiem koniecznym do bezproblemowego odzyskania tej kwoty jest zachowanie nienaruszonej struktury butelki. Tradycyjne zgniatanie opakowań kaucyjnych przed wyrzuceniem uniemożliwia czytnikom weryfikację kodu kreskowego oraz kształtu butelki, co skutkuje automatyczną odmową wypłaty środków przez systemy skanujące.
Zwrotu prawidłowo oznakowanego opakowania można dokonać bez konieczności okazywania paragonu fiskalnego potwierdzającego wcześniejszy zakup. Obowiązek przyjmowania takich butelek spoczywa na każdej jednostce handlowej o powierzchni handlowej powyżej 200 m².
Mniejsze punkty sprzedaży mogą uczestniczyć w zbiórce dobrowolnie, na co decyduje się znaczna część rynku z uwagi na oczekiwania konsumentów.
Ostatnio dość powszechnie w mediach komentuje się kwestię daty ważności paragonów, które otrzymało się po zwrocie opakowań kaucyjnych. Oczywiście, można je wymienić na gotówkę albo skorzystać z oferty sieci handlowej i obniżyć kwotę zakupów o kwotę z paragonu. Natomiast chcemy jasno wskazać, że w przepisach polskiej ustawy o systemie kaucyjnym brak takiego terminu przydatności paragonu.
Paragon ma najczęściej datę 30 dni do wykorzystania i może to być wewnętrzny regulamin sklepu. Jednak naszym zdaniem budzi to pewne zastrzeżenia przejrzystości systemu, gdyż konsument oddał opakowanie, nastąpił zwrot kaucji, której konsument nie wykorzysta. Co się zatem dzieje z kaucją w takim przypadku, dlaczego konsument stracił swoje pieniądze?
System kaucyjny – praktyczne wnioski dla handlu i konsumentów
Zarówno dla konsumentów, jak i dla sklepów kluczowa staje się dokładna weryfikacja asortymentu. Prawidłowe identyfikowanie, które opakowania wchodzą w skład powszechnego systemu kaucyjnego, zapobiega konfliktom na linii klient-sprzedawca oraz błędom w rozliczeniach podatkowo-księgowych sklepów.
Jeżeli Państwa przedsiębiorstwo potrzebuje wsparcia w zakresie dostosowania procedur sprzedażowych, weryfikacji umów z operatorami systemu kaucyjnego lub audytu obowiązków wynikających z gospodarki opakowaniami w realiach 2026 roku, eksperci Kancelarii Maruszkin oferują kompleksowe doradztwo prawne i operacyjne.
