UE zrobiła krok w stronę uproszczenia raportowania ESG. Nowy pakiet Omnibus, ogłoszony 26 lutego 2025 r., przynosi zmiany w CSRD, CS3D, CBAM i Taksonomii UE – a mechanizm „Stop the Clock” daje firmom więcej czasu na przygotowania.
Spis treści:
- Czym jest pakiet Omnibus?
- Cel i zakres zmian legislacyjnych
- Główne założenia pakietu Omnibus
- „Stop the Clock” jako element pakietu uproszczeń
- Kontekst i skutki dla firm
- Nowe terminy wynikające z dyrektyw CSRD i CS3D
- Znaczenie dla przedsiębiorców
- Strategiczne podejście do zgodności z regulacjami
- Kluczowe działania przygotowawcze
- Co dalej z ESG w UE?
- Prace nad uproszczeniem standardów ESRS
- Podsumowanie
Czym jest pakiet Omnibus?
Cel i zakres zmian legislacyjnych
Pakiet Omnibus to inicjatywa Komisji Europejskiej przedstawiona 26 lutego 2025 r., której celem jest uproszczenie obowiązków ESG i raportowania ESG dla europejskich przedsiębiorstw. Pakiet obejmuje zmiany w czterech kluczowych aktach prawnych: dyrektywie CSRD, dyrektywie CS3D (dot. due diligence), rozporządzeniu dot. Taksonomii UE oraz mechanizmie CBAM, kluczowych dla compliance ESG.
Główne założenia pakietu Omnibus
- Podniesienie progów raportowania CSRD: firmy zatrudniające min. 1000 osób oraz osiągające przychody powyżej 50 mln EUR lub sumę bilansową powyżej 25 mln EUR będą objęte obowiązkiem raportowania ESG.
- Zmniejszenie zakresu due diligence: CS3D ma skupiać się na bezpośrednich partnerach biznesowych.
- Uproszczenie ESRS: Komisja zapowiedziała redukcję liczby wymaganych danych, priorytet dla wskaźników ilościowych i rezygnację z obowiązkowych ujawnień o niskiej istotności.
- Zmiana zakresu Taksonomii UE: raportowanie niefinansowe stanie się dobrowolne dla firm spoza grupy największych podmiotów (poniżej 1000 osób i <450 mln EUR przychodu).
- Ograniczenie zakresu CBAM: ustanowienie rocznego progu de minimis na poziomie 50 ton netto importowanych towarów objętych CBAM (z wyjątkiem energii elektrycznej i wodoru). Podmioty, których łączny import nie przekroczy tego limitu w danym roku kalendarzowym, zostaną zwolnione z obowiązków wynikających z mechanizmu CBAM.
Które firmy są objęte poszczególnymi falami raportowania?
- Fala 1 – największe jednostki interesu publicznego (np. spółki giełdowe, banki, zakłady ubezpieczeń) zatrudniające powyżej 500 pracowników, które już wcześniej były objęte dyrektywą NFRD – raportują za rok 2024.
- Fala 2 – duże przedsiębiorstwa nienotowane na giełdzie, które spełniają co najmniej dwa z trzech kryteriów: powyżej 250 pracowników, przychody netto > 40 mln EUR, suma bilansowa > 20 mln EUR – pierwotnie miały raportować za 2025 r.
- Fala 3 – małe i średnie jednostki interesu publicznego (np. MŚP notowane na giełdzie) – pierwotnie miały raportować za 2026 r.
„Stop the Clock” jako element pakietu uproszczeń
Kontekst i skutki dla firm
Mechanizm „Stop the Clock” to potoczne określenie inicjatywy legislacyjnej Komisji Europejskiej, będącej częścią pakietu uproszczeń ESG, którego celem jest czasowe wstrzymanie obowiązków wynikających z dyrektyw CSRD i CS3D w zakresie raportowania ESG.
Nowe terminy wynikające z dyrektyw CSRD i CS3D
3 kwietnia 2025 roku Parlament Europejski, podczas pierwszego czytania, przyjął wniosek Komisji Europejskiej dotyczący opóźnienia terminów stosowania dyrektyw CSRD i CS3D. Głosowanie zakończyło się wynikiem 531 głosów za, 69 przeciw i 17 wstrzymujących się. W kolejnym etapie Rada UE musi zaakceptować stanowisko Parlamentu – dopiero wtedy akt ustawodawczy zostanie przyjęty.
- Dla CSRD:
- Fala 1: bez zmian, raportują za 2024 r.,
- Fala 2: obowiązek przesunięty z 2026 r. na 2028 r. (raportowanie za 2027 r.),
- Fala 3: przesunięcie z 2027 r. na 2029 r. (raportowanie za 2028 r.).
- Dla CS3D:
- Państwa członkowskie mają rok więcej na implementację,
- Największe firmy będą musiały spełnić wymagania dopiero od lipca 2028 (zamiast lipca 2027).
- Kiedy wejdzie w życie?
- Po formalnym zatwierdzeniu przez Radę UE i publikacji w Dzienniku Urzędowym (planowane do czerwca 2025).
Znaczenie dla przedsiębiorców
Strategiczne podejście do zgodności z regulacjami
Głównym celem było zapewnienie czasu na uzgodnienie szerszych zmian w ramach Omnibusa oraz zapewnienie firmom jasności regulacyjnej. Debata wokół ESG staje się coraz bardziej spolaryzowana. Przegłosowanie wersji Komisji bez poprawek pokazuje wolę uproszczenia systemu, ale bez jego demontażu.
Kluczowe działania przygotowawcze
- Więcej czasu na przygotowania:
- Przedsiębiorstwa objęte Falą 2 i 3 zyskały dwa dodatkowe lata na przygotowanie do obowiązkowego raportowania ESG.
- To czas na uporządkowanie procesów, wdrożenie systemów do zbierania danych ESG, analizę podwójnej istotności i przygotowanie do zgodności z unijnym prawem ochrony środowiska.
- Możliwość optymalizacji kosztów:
- Opóźnienie pozwala firmom rozłożyć inwestycje w systemy IT, szkolenia i usługi doradcze na dłuższy okres.
- Firmy mogą lepiej negocjować warunki z dostawcami strategii ESG, inwestować w zieloną transformację i zyskać przewagę konkurencyjną na rynku zgodnym z raportowaniem klimatycznym.
- Elastyczność w podejściu do raportowania – raporty ESG mogą być publikowane niezależnie od raportu zarządu.
- Ryzyko związane z greenwashingiem – dobrowolne raportowanie wymaga szczególnej ostrożności – dane i deklaracje będą analizowane przez rynek, media i inwestorów, a także urząd ochrony konkurencji.
- Znaczenie działań wyprzedzających:
- Firmy, które już rozpoczęły wdrażanie strategii ESG, nie powinny zwalniać tempa.
- Wczesne przygotowanie może pomóc w zachowaniu konkurencyjności i dostępie do finansowania.
Co dalej z ESG w UE?
Prace nad uproszczeniem standardów ESRS
Choć „Stop the Clock” daje wytchnienie, nie zamyka sprawy. Komisja Europejska nadal pracuje nad nowymi wersjami standardów ESRS (EFRAG ma przygotować nowe propozycje do października 2025). Celem jest uproszczenie, bez rezygnacji z kluczowych założeń Europejskiego Zielonego Ładu.
Podsumowanie
Mechanizm „Stop the Clock” to nie koniec ESG, lecz jego redefinicja. Dla wielu firm to okazja, by zamiast reagować nerwowo na nowe regulacje, podejść do zrównoważonego rozwoju strategicznie. Czas do 2028 czy 2029 roku może zadecydować o tym, kto na nowym ładzie zyska, a kto zostanie w tyle.
