Dla kogo są nowe regulacje?
Ten artykuł jest dla podmiotów, których działalność związana jest z:
- produkcją samochodów, w tym dostarczaniem części w całym łańcuchu dostaw,
- gospodarowaniem odpadami z branży motoryzacyjnej,
- handlem używanymi częściami lub pojazdami.
Rozporządzenie 2026/1738 w sprawie pojazdów i gospodarki o obiegu zamkniętym
Unia Europejska przyjęła nowe przepisy dotyczące samochodów i gospodarki o obiegu zamkniętym: Rozporządzenie 2026/1738 w sprawie wymogów w zakresie obiegu zamkniętego w odniesieniu do projektowania pojazdów oraz gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji.
Nowe regulacje zastąpią:
- dyrektywę 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji,
- ustawę o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Ich celem jest m.in.:
- zwiększenie udziału surowców pochodzących z recyklingu w nowych samochodach,
- ograniczenie nielegalnego przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji,
- poprawa bezpieczeństwa na drogach.
W dużym uproszczeniu przepisy obejmują wszystkie samochody, z wyjątkiem niektórych kategorii pojazdów, np. użytkowanych przez siły zbrojne. Rozporządzenie będzie stosowane od 1 września 2028 r., przy czym część obowiązków zacznie obowiązywać w innych terminach przewidzianych w przepisach.
Link do tekstu rozporządzenia w PDF
Nowe wymogi dla producentów pojazdów
Każdy nowy pojazd będzie musiał zostać zaprojektowany i wyprodukowany w taki sposób, aby osiągał co najmniej:
- 85% zdatności do ponownego użycia i recyklingu, oraz
- 95% zdatności do odzysku,
w odniesieniu do masy pojazdu.
Cyfrowy paszport i nowe obowiązki w łańcuchu dostaw
Aby spełnić te wymagania, producenci będą zobowiązani m.in. do:
- gromadzenia danych z całego łańcucha dostaw,
- sporządzania cyfrowego paszportu pojazdu,
- znakowania określonych części.
Jednocześnie zakazane będzie stosowanie niektórych rodzajów części oraz tzw. substancji wzbudzających obawy, czyli wskazanych w przepisach chemikaliów.
Obowiązkowy udział materiałów z recyklingu
W kolejnych latach producenci będą musieli zapewniać coraz większy udział plastiku pochodzącego z recyklingu odpadów pokonsumenckich.
W przyszłości podobne wymogi mogą objąć również:
- stal,
- aluminium,
- magnez,
- metale wykorzystywane do produkcji magnesów.
Łatwy demontaż pojazdu
Pojazdy będą musiały być projektowane tak, aby umożliwiały łatwy demontaż, w tym demontaż baterii.
Przepisy zakazują stosowania oprogramowania utrudniającego wykonywanie takich czynności.
Spełnienie nowych wymagań będzie musiało zostać potwierdzone w ramach procedur homologacyjnych.
Strategia gospodarki o obiegu zamkniętym
Każdy producent będzie zobowiązany opracować strategię dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym.
Powinna ona obejmować m.in.:
- sposób zbierania danych w całym łańcuchu dostaw,
- procedury weryfikacji danych przekazywanych przez dostawców.
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP)
Rozporządzenie opiera się również na mechanizmie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
W praktyce oznacza to, że producenci będą pośrednio finansować system zbierania i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Od czego będą zależały koszty?
Wysokość kosztów będzie uzależniona m.in. od:
- masy pojazdu,
- wskaźnika zdatności do recyklingu i ponownego użycia,
- czasu potrzebnego do demontażu,
- procentowej zawartości materiałów pochodzących z recyklingu,
- obecności i ilości substancji niebezpiecznych.
Obowiązek bezpłatnego odbioru wraków
Producenci będą musieli zapewnić, aby wszystkie pojazdy po raz pierwszy wprowadzone przez nich na rynek danego państwa członkowskiego zostały bezpłatnie odebrane w momencie, gdy staną się pojazdami wycofanymi z eksploatacji.
Nowe przepisy zaostrzą również wymagania dotyczące świadectw złomowania.
Nowe obowiązki dla branży odpadowej i rynku części używanych
Rozporządzenie znacząco zaostrza wymagania dotyczące gospodarowania odpadami motoryzacyjnymi.
Ograniczenia dla zakładów strzępienia
Zakłady prowadzące operacje strzępienia będą mogły przyjmować wyłącznie wraki:
- oczyszczone z niebezpiecznych substancji,
- posiadające świadectwo złomowania.
Z kolei zakłady przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji będą musiały posiadać szczegółowe zezwolenia.
Obowiązkowy demontaż określonych części
Przed strzępieniem pojazdu obowiązkowe będzie usunięcie wskazanych elementów, w tym m.in.:
- baterii,
- co najmniej 70% szyb,
- skrzyni biegów.
Następnie konieczna będzie obowiązkowa ocena, które części nadają się do:
- ponownego użycia,
- regeneracji,
- recyklingu.
Większa kontrola nad handlem częściami używanymi
Handel używanymi częściami będzie podlegał większemu nadzorowi.
Przykładowo odzyskane części będą musiały zostać oznaczone specjalną etykietą.
Sprzedaż używanych pojazdów i nowe zasady kwalifikacji wraków
Dokumentacja potwierdzająca zdatność do ruchu
Przy sprzedaży używanego pojazdu konieczne będzie przedstawienie dokumentacji potwierdzającej, że pojazd jest zdatny do ruchu drogowego.
Kiedy samochód będzie uznany za pojazd wycofany z eksploatacji?
Rozporządzenie wprowadza szczegółowe kryteria rozróżniania pojazdów używanych od pojazdów zniszczonych.
Jeżeli zostanie spełnione co najmniej jedno z tzw. kryteriów A, pojazd będzie musiał zostać uznany za zniszczony. Dotyczy to np. sytuacji, gdy samochód został zanurzony w wodzie powyżej poziomu tablicy rozdzielczej.
Przepisy przewidują również kryteria B, czyli dodatkowe przesłanki wymagające weryfikacji, np. ustalenie, czy pojazd był wcześniej rozmontowywany.
Ograniczenia eksportu poza UE
Nowe regulacje częściowo ograniczą możliwość wywozu poza Unię Europejską pojazdów uznanych za zniszczone.
Co warto zrobić już teraz?
Mimo że zasadnicza część przepisów zacznie obowiązywać od 1 września 2028 r., nowe regulacje będą wymagały wcześniejszego przygotowania zarówno od producentów pojazdów, jak i dostawców części, zakładów przetwarzania, recyklerów oraz podmiotów handlujących pojazdami i częściami używanymi.
Warto już teraz przeanalizować wpływ Rozporządzenia 2026/1738 na działalność przedsiębiorstwa oraz przygotować plan wdrożenia nowych obowiązków.
