Chociaż okres sprawozdawczy za opakowania i produkty SUP za rok 2025 zakończył się w marcu 2026r., to rok 2026 trwa i w dalszym ciągu należy prowadzić ewidencję opakowań/produktów podlegających po SUP czy też pobierać stosowne opłaty za wydawanie kubków/ pojemników.
Dziś ponownie wracamy do Państwa z tematem, jakie opakowanie podlega pod regulacje SUP z pewnością, a które wymaga dalszej, pogłębionej analizy.
Opakowania/produkty podlegające SUP
Jednym z największych wyzwań związanych ze stosowaniem przepisów dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (SUP) pozostaje prawidłowe ustalenie, czy dany produkt rzeczywiście podlega regulacjom dyrektywy, a w konsekwencji polskiej ustawy. W praktyce odpowiedź nie zawsze jest oczywista.
Kiedy produkt podlega przepisom SUP?
Dyrektywa SUP nie obejmuje wszystkich produktów zawierających plastik, lecz wyłącznie określone kategorie produktów wymienione w jej załączniku. Jednocześnie Komisja Europejska wskazuje, że o objęciu produktu przepisami nie decyduje wyłącznie jego nazwa handlowa czy dominujący materiał, ale przede wszystkim spełnienie ustawowych definicji oraz funkcja produktu.
Szczególne znaczenie ma definicja „plastiku”. Za tworzywo sztuczne uznawany jest materiał składający się z polimeru, który stanowi główny element konstrukcyjny produktu, z wyjątkiem naturalnych polimerów, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane. Oznacza to, że zakresem dyrektywy mogą być objęte również produkty, które potocznie nie są postrzegane jako plastikowe.
Bezapelacyjnie regulacji SUP (pod różnym kątem obowiązków, np. raportowania, znakowania, minimalizacji wprowadzania itd.) podlegają produkty/opakowania wymienione wprost w załącznikach do tej dyrektywy. Natomiast nie jest to całkowita lista zamknięta i do ogromnej większości produktów/ opakowań należy podejść indywidualnie i dokonać pogłębionej analizy, jak np. w przypadku papieru z powłoką z tworzywa.
Przykład: opakowanie/ produkt papierowy z powłoką z tworzywa również może być produktem SUP
Jednym z najistotniejszych wyjaśnień zawartych w wytycznych KE jest podejście do opakowań papierowych. Jeżeli produkt wykonany z papieru lub tektury posiada powłokę lub laminat z tworzywa sztucznego zapewniający odporność na wodę lub tłuszcz, powłoka ta pełni funkcję głównego elementu konstrukcyjnego w rozumieniu dyrektywy. W konsekwencji, takie wielomateriałowe produkty są traktowane jako produkty z tworzyw sztucznych objęte regulacjami SUP. Dotyczy to m.in. papierowych kubków z warstwą PE czy papierowych pojemników na żywność zabezpieczonych przed przesiąkaniem tłuszczu. Jednocześnie produkty wykonane wyłącznie z papieru lub tektury, bez plastikowej powłoki lub laminatu, co do zasady nie są uznawane za produkty SUP.
Opakowania wymagające dalszej analizy
Nie wszystkie produkty można jednoznacznie zakwalifikować jako objęte lub wyłączone spod przepisów SUP. Komisja Europejska wskazuje na szereg sytuacji granicznych, które wymagają każdorazowej indywidualnej oceny.
Do produktów wymagających szczegółowej analizy należą przede wszystkim:
- papierowe kubki i pojemniki z cienką warstwą tworzywa sztucznego,
- opakowania wielomateriałowe (np. papier–plastik–aluminium),
- produkty wykonane z biotworzyw,
- produkty zawierające naturalne polimery poddane modyfikacji chemicznej,
- opakowania, w których tworzywo pełni funkcję zapewniającą szczelność lub odporność na wilgoć i tłuszcz,
- oraz inne indywidualne sytuacje.
W wielu przypadkach sama zawartość niewielkiej ilości plastiku nie przesądza jeszcze o kwalifikacji produktu/ opakowania pod rygor przepisów SUP. Kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy tworzywo pełni funkcję głównego elementu konstrukcyjnego oraz czy bez jego zastosowania produkt mógłby spełniać swoją podstawową funkcję. Dodatkowe trudności pojawiają się przy rozróżnianiu poszczególnych kategorii produktów, np. między pojemnikiem na żywność, opakowaniem na napoje czy kubkiem.
Problematyczne jest też niekiedy ustalenie sposobu naliczania opłaty, czy za puste kubki kupowane np. w supermarkecie należy pobierać opłatę, czy wyłącznie za te sprzedawane z produktem.
Właśnie dlatego Komisja Europejska opracowała szczegółowe kryteria pozwalające odróżnić poszczególne grupy produktów, podkreślając, że kwalifikacja powinna być dokonywana w oparciu o funkcję i sposób używania produktu, a nie wyłącznie jego nazwę handlową. W praktyce jest to zdanie trudne i należy liczyć się z tym, że organ może inaczej podejść do analizowanego produktu/opakowania, dlatego, aby ustrzec się przed karami podczas kontroli, warto skorzystać z możliwości uzyskania indywidulanej interpretacji w konkretnym Urzędzie Marszałkowskim.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Przed wprowadzeniem produktu/ opakowania na rynek warto przeprowadzić analizę jego konstrukcji oraz materiałów użytych do produkcji. W wielu przypadkach błędna kwalifikacja może prowadzić do niewłaściwego stosowania obowiązków wynikających z przepisów SUP, w tym dotyczących oznakowania, ograniczeń wprowadzania do obrotu czy obowiązków związanych z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta. Oczywiście, możliwie dużo informacji należy próbować uzyskać od dostawców opakowań/ produktów, zwłaszcza w tym newralgicznym punkcie, czyli zawartości tworzyw sztucznych.
W praktyce największe ryzyko dotyczy obecnie produktów papierowych z powłokami z tworzyw sztucznych oraz opakowań wielomateriałowych, które często są postrzegane jako „papierowe”, mimo że, zgodnie z wytycznymi KE, mogą zostać uznane za produkty objęte dyrektywą SUP.
Dodatkowo, PPWR nadaje pierwszeństwo dyrektywie SUP w kontekście opakowań z zawartością tworzyw sztucznych, które mogą być dziś rozumiane jako opakowania wielomateriałowe. Zgodnie z PPWR, opakowanie wielomateriałowe oznacza jednostkę opakowania składającą się z co najmniej dwóch różnych materiałów, które są częścią masy głównego materiału opakowaniowego i nie mogą być ręcznie oddzielone, a zatem tworzą jedną integralną całość, chyba że jeden z materiałów stanowi niewielką część jednostki opakowania i w każdym razie nie więcej niż 5 % masy całkowitej jednostki opakowania, z wyłączeniem etykiet, werniksów, farb, farb drukarskich, spoiw i lakierów; pozostaje to bez uszczerbku dla dyrektywy (UE) 2019/904 (czyli Dyrektywy SUP).
Oznacza to, że w kontekście opakowań/produktów z zakresu SUP, wyłączenie 5% nie będzie miało zastosowania.
