8 lipca 2026 r. opublikowano kolejną wersję projektu UC100, który ma dostosować polskie przepisy do wymogów rozporządzenia PPWR oraz wdrożyć rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP). Choć najnowsze zmiany mają głównie charakter redakcyjny, projekt nadal budzi istotne kontrowersje związane z centralizacją systemu, rolą NFOŚiGW, opłatą opakowaniową oraz wpływem nowych regulacji na przedsiębiorców, samorządy i konsumentów.
Aktualna wersja projektu w stosunku do wcześniej zawiera raczej „kosmetyczne” poprawki, niż wprowadza rewolucyjne zmiany.
Projekt UC100, jak i same jego założenia dotyczące rozszerzonej odpowiedzialności producenta są od początku szeroko komentowane w domenie publicznej, zarówno przez stronę producencką jak i samorządową. Projekt jest kontrowersyjny z różnych względów, przede wszystkim brak opisu wprost wyliczania kosztów netto, upaństwowienie organizacji, która ma się zajmować kwestiami ROP i oddanie obowiązków dotychczasowo realizowanych przez organizacje odzysku opakowań w ręce NFOŚiGW, rozliczanie się NFOŚiGW z podmiotami na podstawie rozporządzeń itd.
Strona przedsiębiorców wielokrotnie wskazywała na liczne nieprawidłowości proceduralne oraz niezgodności z wieloma przepisami prawa krajowego, np. Konstytucji, czy też prawa unijnego.
Do dziś nie opublikowano Raportu z konsultacji ani tabelarycznego zestawienia uwag zgłoszonych w ramach konsultacji, a tym samym stanowiska MKiŚ do konkretnych uwag.
Jednym ze stałych oponentów projektu UC100 jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które przeprowadziło dogłębną analizę założeń, z których wynika kilka negatywnych opinii, m.in.:
1. Scentralizowany model ROP
Zgodnie z założeniami państwowy podmiot (NFOŚiGW) miałby zarządzać opłatami, co wywołuje opór branży rolnej, która postuluje utrzymanie rynkowych organizacji odzysku.
2. Obawy o inflację żywności
Przedstawiciele sektora agro wskazują, że bez odpowiedniego wyłączenia lub złagodzenia stawek, opłaty opakowaniowe uderzą bezpośrednio w producentów żywności, a tym samym w nas wszystkich, czyli konsumentów.
3. Koszty dla gmin
Samorządy zmagają się z problemem finansowania zbiórki odpadów i zwracają uwagę na konieczność uczciwego podziału strumieni finansowych.
Z kolei gminy wielokrotnie podkreślają konieczność wprowadzenia rozszerzonej odpowiedzialności producenta i pokrywanie przez producentów kosztów zagospodarowania opakowań, a raczej odpadów opakowaniowych, które nie nadają się do recyklingu.
🎥 Jeśli chcą Państwo w 6 minut poznać najważniejsze założenia PPWR, zachęcamy do obejrzenia naszego krótkiego materiału wideo poniżej.
Już jutro publikujemy kolejny odcinek z naszej serii, dlatego zachęcamy do subskrypcji kanału, aby nie przegapić najnowszych analiz i praktycznych wskazówek.
Obiektywnie analizując projekt UC100, można wskazać następujące trzy największe i najbardziej kontrowersyjne kwestie:
- zastąpienie modelu rynkowego państwowoadministracyjnym (centralizacja systemu)
Projekt przewiduje likwidację organizacji odzysku opakowań i przejęcie ich funkcji przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Likwidacja mechanizmu rynkowego usunie presję na efektywność kosztową odbiorców i przetwórców odpadów. W efekcie podmioty te będą mogły swobodnie podnosić ceny usług, ponieważ państwowy operator (NFOŚiGW) ma dążyć jedynie do tego, by system się bilansował, pokrywając wszelkie koszty z wyższej opłaty opakowaniowej. Dane międzynarodowe pokazują, że scentralizowane, państwowe modele ROP (np. Węgrzech) osiągają statystycznie istotnie niższe wskaźniki efektywności gospodarki odpadami.
- wprowadzenie opłaty opakowaniowej i iluzoryczność ochrony konsumenta
Zastąpienie dotychczasowej opłaty produktowej nową opłatą opakowaniową (o charakterze podatku pośredniego) doprowadzi do niekontrolowanego wzrostu kosztów, które ostatecznie, wbrew intencjom projektodawców, zostaną przerzucone na producentów wyrobów i konsumentów w postaci wyższych cen produktów. Nowa danina ma charakter liniowy, co z punktu widzenia ekonomii środowiska jest nieefektywne, jeśli szkody społeczne zmieniają się nieliniowo.
- błędna diagnoza problemu i tzw. „równanie w dół”
Projekt UC100 próbuje reformować system rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla opakowań pod pretekstem jego rzekomej nieskuteczności, mimo że poziom recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce jest wysoki i dynamicznie rósł (osiągając 67,4% w 2023 r., czyli powyżej minimów ustawowych). Prawdziwym problemem polskiego systemu jest niski poziom odzysku pozostałych odpadów komunalnych (32% w 2023 r.). Można wysnuć wniosek, że pod pozorem usprawnienia gospodarki odapdami opakowaniowymi próbuje się „ratować” niewydolną gospodarkę komunalną gmin, przerzucając na sprawnie działający sektor opakowań zadanie podniesienia ogólnych wskaźników recyklingu. Co więcej, w dokumentacji projektu (OSR) nie przedstawiono żadnej rzetelnej analizy obecnego systemu, która uzasadniałaby tak głęboką reformę ustrojową.
Co również ciekawe, w systemie kaucyjnym funkcjonuje bez przeszkód wielu operatorów.
Projekt jest aktualnie na etapie Komitetu do Spraw Europejskich.
Do 16 lipca 2026 r. Członkowie Komitetu ds. Europejskich mają możliwość wypowiedzenia się co do treści propozycji przepisów.
Podkreślanym wielokrotnie założeniem MKiŚ (czyli wnioskodawcy projektu) jest to, by projekt jako ustawa zaczął obowiązywać już od 12 sierpnia 2026 r., czyli w dacie rozpoczęcia stosowania przepisów PPWR.
Zdaniem Kancelarii może to być trudne w realizacji, gdyż najpewniej etap notyfikacji, czyli badanie zgodności przepisów projektu ustawy z prawem europejskim trwa zazwyczaj ok 3 miesięcy.
Nawet jeśli projekt ustawy przejdzie bezproblemowo i terminowo przez Parlament, należy pamiętać o ewentualnym weto Prezydenckim.
Weto prezydenckie to odmowa podpisania ustawy. Prezydent wówczas odsyła projekt wraz z uzasadnieniem do Sejmu. Sejm może odrzucić weto większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jeśli weto zostanie odrzucone, Prezydent musi podpisać ustawę w 7 dni. W polskim procesie legislacyjnym procedura veta przebiega następująco:
- zgłoszenie weta
Prezydent ma 21 dni na podjęcie decyzji (od dnia przekazania mu ustawy). Może odmówić jej podpisania i przekazać ją z umotywowanym wnioskiem do Sejmu do ponownego rozpatrzenia. Weto dotyczy zawsze całej ustawy – nie można zawetować pojedynczych przepisów.
- skierowanie do Sejmu
Marszałek Sejmu zarządza druk wniosku Prezydenta i kieruje go do rozpatrzenia przez posłów.
- głosowanie nad odrzuceniem weta
Sejm decyduje, czy wniosek Prezydenta odrzucić, czy też przyjąć. Do odrzucenia veta wymagana jest większość 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
- Jeśli Sejm odrzuci weto (uzyska odpowiednią większość), Prezydent musi podpisać ustawę w ciągu 7 dni i zarządzić jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.
- Jeśli Sejm nie odrzuci weta (nie zbierze wymaganej większości), ustawa nie wchodzi w życie.
