Projekt UDER81 to deregulacyjna inicjatywa Ministerstwa Klimatu i Środowiska mająca na celu usprawnienie działalności Inspekcji Ochrony Środowiska i marszałków województw poprzez redukcję obciążeń administracyjnych.
Problemy obejmują: przewlekłość postępowań wydających zezwolenia i brak terminów decyzji (art. 41a ustawy o odpadach), brak obowiązkowych definicji zmian „istotnych”, niewymuszanie kompletnej dokumentacji, oraz niejednakową wykładnię definicji laboratorium akredytowanego.
Deregulacja – jakie są najważniejsze planowane zmiany?
- Fakultatywny udział IOŚ (Inspekcji Ochrony Środowiska) w postępowaniach administracyjnych
Obecnie udział WIOŚ jest obligatoryjny w przypadku wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów oraz pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów, co wydłuża procesy decyzyjne. Projekt przewiduje, że udział ten będzie fakultatywny, a organ wydający decyzje odpadowe będzie mógł opierać na ustaleniach kontroli.
- Termin na wydanie postanowienia i mechanizm milczącego zakończenia postępowania (art. 41a ust. 3)
Założenia zakładają określenie terminu na wydanie postanowienia w przedmiocie spełnienia wymagań określonych w przepisach ochrony środowiska.
- Obowiązek przekazywania kompletnej dokumentacji do kontroli
Projekt wprowadza obowiązek przekazywania przez organy dokumentacji kompletnej i wystarczającej do przeprowadzenia kontroli. Nowe przepisy mają na celu zwiększenie efektywności inspekcji i przyśpieszenie postępowań poprzez mobilizację organów.
- Informacja o negatywnej opinii WIOŚ w zezwoleniach odpadowych (art. 41a ust. 4)
W zezwoleniach zostanie umieszczona informacja o negatywnej opinii WIOŚ. Organ wydający zezwolenie będzie musiał się do niej odnieść poprzez odpowiednie uzasadnienie o jej nieuwzględnieniu.
- Definicja „istotnej zmiany” w ustawie o odpadach
Dotychczas brak było ustawowej definicji „istotnej zmiany” w kontekście zezwoleń odpadowych. Praktyka jednak pokazuje, że próby przyjęcia takiej definicje często generuje nowe problemy interpretacyjne.
- Ujednolicenie definicji „laboratorium akredytowanego”
Wprowadzenie jednolitej definicji „laboratorium akredytowanego” w ustawach – Prawo wodne oraz Prawo ochrony środowiska – ma wyeliminować niejasności interpretacyjne i ujednolicić system oceny zgodności.
- Zamiana wybranych opłat sankcjami i nowe wykroczenia dotyczące gospodarki nawozami
W wyniku dokonanych analiz stwierdzono, że w ustawie Prawo wodne należy zastąpić obowiązek uiszczenia opłaty wymierzanej na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie karą grzywny w wysokości od 500 zł do 5000 zł. Dodatkowo wprowadza się nowe wykroczenia dotyczące nawozów, tj. obowiązku doręczenia, właściwemu ze względu na miejsce stosowania nawozów organowi Inspekcji Ochrony Środowiska, nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozów, m.in. kopii planu nawożenia azotem wraz z kopią pozytywnej opinii okręgowej stacji o tym planie, oraz posiadania pozytywnej opinii okręgowej stacji o planie nawożenia azotem albo posiada plan nawożenia azotem opracowanego zgodnie z art. 105a ust. 3.
- Możliwość odroczenia terminu płatności niektórych kar w POŚ
WIOŚ uzyska uprawnienie do odraczania terminu płatności kar, o których mowa w art. 315a ustawy – Prawo ochrony środowiska na wniosek organu odpowiedzialnego za niedotrzymanie obowiązku podlegającego karze, jeżeli realizuje on przedsięwzięcie, którego wykonanie służy ochronie powietrza. Podobnie będzie z odroczeniem terminu płatności, o której mowa w art. 315f ust. 3 POŚ.
- Zmiana procedury po decyzji o wstrzymaniu działalności zakładu (art. 12 ust. 4 ustawy o IOŚ)
Jak wskazano w założeniach, obecnie przepisy nie określają trybu i sposobu działania organu mającego na celu podjęcie wstrzymanej działalności po usunięciu przez zakład stwierdzonych nieprawidłowości.
- Podniesienie progu sumy kar za naruszenia odpadowe
Dotychczas stosunkowo niski próg łącznej wartości kar mógł skutkować nadmiernym ograniczeniem dla podmiotów zajmujących się gospodarowaniem odpadami. Projekt zakłada jego podniesienie, aby nie eliminować z rynku przedsiębiorców dopuszczających się jednorazowych lub drobnych uchybień.
- Dostęp IOŚ do danych ARiMR
Inspekcja Ochrony Środowiska uzyska bezpośredni dostęp do danych zgromadzonych w systemach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). To pozwoli lepiej planować i realizować kontrole środowiskowe w gospodarstwach rolnych
Deregulacja w ochronie środowiska- status legislacyjny
– Projekt opublikowany został 21 lipca 2025 r. i obecnie jest procedowany – przewidywane przyjęcie przez Radę Ministrów w IV kwartale 2025 r.
– Inicjatorem jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przy współpracy z GIOŚ. Osoby odpowiedzialne: Anita Sowińska (podsekretarz stanu) i Hanna Kończal (Główny Inspektor Ochrony Środowiska).
Deregulacja IOŚ – komentarz Kancelarii Maruszkin
W ostatnich latach WIOŚ był raczej pod ciągłym ostrzałem, a inspektorom zadań tylko przybywało. Choć na pierwszy rzut oka wiele zmian jest kosmetycznych to z perspektywy Inspekcji są to ważne zmiany, które realnie przyśpieszą działania i współdziałanie organów.
Przyśpieszenie procedur administracyjnych wpłynie na obniżenie kosztów i ryzyka formalnego dla przedsiębiorstw. Jednocześnie bardzo korzystną zmianą dla przedsiębiorców będzie podniesienie limitu administracyjnych kar pieniężnych z obecnych 150 tysięcy, których przekroczenie nie stanowiło ogromnego wysiłku. Ponadto usprawnienia doczeka się postępowanie o wydanie decyzji odpadowych, których termin ważności już dwukrotnie był ustawowo przedłużany, a najnowsza propozycja mówi o 2027 roku.
Niestety organy wydające są nieprzygotowane organizacyjnie na masowy napływ wniosków, dlatego proponowane zmiany, które wnosi deregulacja ułatwią ich procedowanie.
