Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało projekt zmian przepisów dotyczących zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Głównym celem projektu jest pełna implementacja dyrektywy Seveso III do polskiego prawa. Jednocześnie projekt przewiduje szereg rozwiązań, które mogą mieć istotne znaczenie praktyczne zarówno dla prowadzących zakłady o dużym ryzyku (ZDR) i zakłady o zwiększonym ryzyku (ZZR), jak również dla przedsiębiorców planujących inwestycje w ich sąsiedztwie.
Dlaczego przygotowano projekt zmian dotyczących ZDR i ZZR?
Projekt ustawy z 29 września 2026 r. ma przede wszystkim doprowadzić do pełnej transpozycji dyrektywy Seveso III dotyczącej kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi.
Według uzasadnienia projektu Komisja Europejska wskazała 17 uchybień w sposobie wdrożenia dyrektywy do polskiego porządku prawnego. Projekt nie ogranicza się jednak wyłącznie do zmian o charakterze dostosowawczym. Wprowadza również rozwiązania, które mogą wpływać na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorców.
Zmiany dotyczą zakładów o zwiększonym ryzyku (ZZR) oraz zakładów o dużym ryzyku (ZDR). Według danych ministerialnych na koniec 2025 r. funkcjonowało w Polsce łącznie 518 takich zakładów, w tym 235 ZDR i 283 ZZR.
Czy magazyn logistyczny lub port mogą zostać uznane za zakład o dużym ryzyku?
To prawdopodobnie najważniejsza zmiana przewidziana w projekcie.
Obecnie składowanie substancji niebezpiecznych związane wyłącznie z transportem może pozostawać poza zakresem przepisów dotyczących poważnych awarii przemysłowych. Projekt znacząco ogranicza jednak to wyłączenie.
Nowe kryterium 60 godzin
Jeżeli substancje niebezpieczne będą składowane w związku z transportem przez okres przekraczający nieprzerwanie 60 godzin, a ich ilość osiągnie progi kwalifikujące zakład jako ZZR lub ZDR, przedsiębiorca może zostać objęty przepisami dotyczącymi poważnych awarii przemysłowych.
W praktyce zmiana może dotyczyć między innymi:
- magazynów logistycznych,
- centrów dystrybucyjnych,
- portów,
- terminali przeładunkowych.
Jakie będą skutki uzyskania statusu ZDR lub ZZR?
Przedsiębiorcy, którzy zostaną objęci nowymi regulacjami, będą zobowiązani do przygotowania odpowiedniej dokumentacji.
Dla zakładów ZZR będzie to przede wszystkim program zapobiegania awariom.
Natomiast zakłady ZDR będą zobowiązane dodatkowo do sporządzenia:
- raportu o bezpieczeństwie,
- wewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego,
- informacji niezbędnych do opracowania zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego.
Projekt przewiduje 24-miesięczny okres dostosowawczy.
Jakie nowe obowiązki przewidziano dla prowadzących ZZR i ZDR?
Projekt nie zmienia całkowicie obecnego systemu, ale rozszerza i doprecyzowuje istniejące obowiązki.
Zmiany w systemie zarządzania bezpieczeństwem
Przedsiębiorcy będą zobowiązani do wdrożenia procedur pozwalających na bieżąco kontrolować przestrzeganie zasad zapobiegania awariom.
Dodatkowo system ma obejmować:
- zgłaszanie poważnych awarii,
- zgłaszanie sytuacji bliskich awarii,
- okresową ocenę skuteczności programu zapobiegania awariom,
- dokumentowanie wprowadzanych zmian.
Nowe obowiązki informacyjne wobec społeczeństwa
Zakłady o dużym ryzyku będą publikowały informacje dotyczące:
- zagrożeń związanych z działalnością,
- możliwych skutków dla ludzi i środowiska,
- głównych scenariuszy awarii.
Zarówno ZZR, jak i ZDR będą musiały zapewnić aktualność oraz stałą dostępność tych informacji.
Więcej informacji dla gmin
Projekt rozszerza katalog podmiotów otrzymujących informacje dotyczące ryzyka awarii przemysłowej.
Przedsiębiorcy będą przekazywać informacje również wójtom, burmistrzom i prezydentom miast, aby mogły być wykorzystywane podczas planowania przestrzennego.
Kontrole po sytuacji bliskiej awarii
Nowością jest możliwość przeprowadzenia przez Państwową Straż Pożarną kontroli pozaplanowej po wystąpieniu sytuacji bliskiej awarii.
Proszę pamiętać, że nie tylko straż pożarna przeprowadza kontrole.
Wojewódzka Inspekcja Ochrony Środowiska również wykonuje kontrole zarówno planowe, jak i pozaplanowe. Dlatego zachęcamy do odsłuchania praktycznego szkolenia – Kontrola WIOŚ w firmie okiem adwokata i byłego inspektora WIOŚ!
Co zmieni się w zasadach lokalizacji zakładów ZDR?
Projekt wprowadza długo oczekiwaną definicję bezpiecznej odległości.
Czym jest bezpieczna odległość?
Ma to być minimalna odległość pomiędzy granicą zakładu a określonymi obiektami, terenami lub obszarami, zapewniająca utrzymanie ryzyka dla ludzi i środowiska na akceptowalnym poziomie.
Łatwiejsze lokalizowanie nowych inwestycji
Projekt usuwa dotychczasowe nieostre pojęcia, takie jak:
- „zwarta zabudowa miast i wsi”,
- „zakład stwarzający zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi”.
Jednocześnie przewiduje możliwość lokalizowania zakładów ZZR i ZDR na terenach przeznaczonych pod działalność produkcyjną, magazynową lub składową, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie dokumenty planistyczne.
Dodatkowe zabezpieczenia dla istniejących zakładów
Jeżeli w przypadku funkcjonującego zakładu bezpieczna odległość nie zostanie zachowana, organy Inspekcji Ochrony Środowiska będą mogły nałożyć obowiązek zastosowania dodatkowych zabezpieczeń technicznych.
Projekt nie wskazuje jednak, jakie konkretnie zabezpieczenia będą mogły zostać wymagane, co utrudnia ocenę potencjalnych kosztów dla przedsiębiorców.
Nasz komentarz. Kto powinien przeanalizować projekt już teraz?
Największe znaczenie praktyczne może mieć nowe kryterium 60 godzin składowania substancji niebezpiecznych.
W szczególności rekomendujemy analizę projektu podmiotom prowadzącym:
- magazyny logistyczne,
- terminale przeładunkowe,
- porty,
- centra dystrybucyjne przechowujące substancje niebezpieczne.
Pozytywnie oceniamy natomiast wprowadzenie definicji bezpiecznej odległości i rezygnację z nieostrych pojęć wykorzystywanych obecnie w przepisach. Powinno to zwiększyć przewidywalność procesu inwestycyjnego zarówno dla prowadzących zakłady, jak i dla inwestorów planujących przedsięwzięcia w ich sąsiedztwie.
Kiedy nowe przepisy mogą wejść w życie?
Projekt zakłada wejście ustawy w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Jednocześnie przewidziano okresy przejściowe:
3 miesiące
Na przekazanie określonych informacji gminom przez istniejące zakłady objęte nowymi obowiązkami.
24 miesiące
Na przygotowanie wymaganej dokumentacji przez przedsiębiorców, którzy wskutek nowego kryterium 60 godzin zostaną objęci przepisami dotyczącymi ZZR lub ZDR.
Projekt został skierowany do konsultacji publicznych 1 października 2026 r. Będziemy monitorować dalszy przebieg prac legislacyjnych.
Prowadzą Państwo zakład o dużym ryzyku (ZDR), zakład o zwiększonym ryzyku (ZZR) lub magazynują substancje niebezpieczne?
Wspieramy przedsiębiorców w analizowaniu obowiązków wynikających z przepisów dotyczących poważnych awarii przemysłowych, przygotowaniu wymaganej dokumentacji oraz w ocenie wpływu nowych regulacji na planowane inwestycje. Serdecznie zapraszamy do kontaktu.
