Coraz ściślejsze regulacje dotyczące komunikacji ekologicznej stawiają przed przedsiębiorcami wyzwanie rzetelnej weryfikacji deklaracji marketingowych. Choć prace legislacyjne nad polską implementacją unijnej Dyrektywy EmpCo uległy spowolnieniu, polskie organy nadzoru już teraz weryfikują przekazy prośrodowiskowe kierowane do konsumentów. W niniejszym artykule analizujemy, które popularne sformułowania ekologiczne trafiły na listę zakazanych praktyk rynkowych oraz jakie konsekwencje wiążą się z brakiem ich odpowiedniego udokumentowania.
Chociaż prace nad polską implementacją Dyrektywy EmpCo zwolniły (projekt został cofnięty do prac w UOKiK, przepisy Dyrektywy EmpCo powinny być implementowane do polskiego prawa do 27 marca 2026 r., a od 27 września nowe przepisy muszą być faktycznie stosowane w praktyce i egzekwowane wobec przedsiębiorców), nie oznacza to, że firmy mogą zapomnieć o greenwashingu.
Polski UOKiK posiada narzędzia, na podstawie których już dziś może nałożyć kary za niewłaściwe, nieprecyzyjne, zbyt ogólne twierdzenia środowiskowe. Niewłaściwe, zbyt ogólne, wpadające w greenwashing, czyli jakie?
Ogólne twierdzenia prośrodowiskowe – jakie hasła ekologiczne są zakazane?
Zakazane jest formułowanie ogólnych haseł prośrodowiskowych bez udowodnienia uznanej wysokiej efektywności ekologicznej istotnej dla danego twierdzenia. W treści dyrektywy EmpCo wprost wymieniono następujące przykłady takich haseł:
- „przyjazne dla środowiska”
- „eko-przyjazne”
- „zielone”
- „przyjazne dla natury”
- „ekologiczne”
- „poprawne środowiskowo”
- „przyjazne dla klimatu” (w tym np.: „opakowanie przyjazne dla klimatu”)
- „łagodne dla środowiska”
- „przyjazne pod względem emisji dwutlenku węgla”
- „efektywne energetycznie”
- „biodegradowalne”
- „oparte na surowcach pochodzenia biologicznego”
- „świadome”
- „zrównoważone”
- „odpowiedzialne”
Co jednak ciekawe, jeżeli specyfikacja twierdzenia (np. „100% energii wykorzystywanej do produkcji pochodzi ze źródeł odnawialnych”) zostanie podana w jasny i wyraźny sposób w tym samym środku przekazu, nie jest ono uznawane za zakazane twierdzenie ogólne.
Zachęcamy do oglądania naszej nowej serii na YT, w której omawiamy najważniejsze kwestie związane z greenwashingiem
Neutralność klimatyczna i kompensacja emisji – zakazane deklaracje offsetowe
Z kolei zakazane w każdych okolicznościach są twierdzenia sugerujące, że produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko pod względem emisji gazów cieplarnianych, jeżeli opierają się one na kompensowaniu emisji poza łańcuchem wartości produktu. Przykłady zabronionych w ten sposób haseł:
- „neutralne dla klimatu”
- „potwierdzone jako neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla”
- „korzystne pod względem emisji dwutlenku węgla”
- „neutralne emisyjnie dla klimatu”
- „o skompensowanym wpływie na klimat”
- „zredukowany wpływ na klimat”
- „ograniczony ślad węglowy”
Nieuczciwe praktyki rynkowe według Dyrektywy EmpCo
Dyrektywa EmpCo zakazuje również stosowania konkretnych sformułowań w następujących przypadkach:
- hasła odnoszące się do całego produktu, gdy dotyczą tylko jego części, tj. sugerowanie, że cały produkt jest „wykonany z materiału pochodzącego z recyklingu”, podczas gdy z recyklingu pochodzi wyłącznie opakowanie.
- hasła reklamujące korzyści nieistotne dla danego produktu, np.:a) woda butelkowana reklamowana jako „bezglutenowa”,b) papier reklamowany jako niewskazujący zawartości plastiku (w sytuacjach, gdy korzyść jest nieistotna lub niezwiązana z cechą produktu).
- hasła przedstawiające wymogi prawne jako wyróżnik oferty, tj. zakazane jest promowanie cech produktu, które są po prostu spełnieniem obowiązkowych wymogów nałożonych prawem na wszystkie produkty w danej kategorii na rynku UE (np. informowanie o braku substancji chemicznej, która i tak jest już prawnie zakazana).
Kontrole UOKiK i audyt prawny haseł środowiskowych w firmie
Trzeba jednak pamiętać, że choć przepisy Dyrektywy EmpCo mogą nie zostać na czas implementowane, to UOKiK już dziś na podstawie polskich przepisów może sprawdzać hasła, jakie umieszczają Państwo na stronie www / mediach czy fizycznie na opakowaniach / produktach.
Dlatego jako Kancelaria zachęcamy do przeprowadzenia czynnego audytu swoich twierdzeń środowiskowych, tak by móc na czas zareagować, dostosować je albo w ostateczności, całkowicie usunąć.
Przepisy Dyrektywy EmpCo i wskazane hasła w niej nie są nowością – to próba „twardego” ujęcia w ramy zakazanych twierdzeń.
